Ngưỡng cửa nhà cổ không chỉ là bộ phận kết cấu, mà còn mang giá trị văn hóa, tâm linh sâu sắc. Hoa văn được chạm khắc trên ngưỡng cửa phản ánh tư duy thẩm mỹ, tín ngưỡng và triết lý sống của người xưa, đồng thời thể hiện mong cầu về cuộc sống bình an, hưng thịnh cho gia đình. Cùng chúng tôi tìm hiểu sâu hơn về ngưỡng cửa trong bài viết sau.
Nhà gỗ 3 gian kết hợp nhà ngang hiện đại
>> Xem thêm: Tranh tứ quý gỗ – Nét đẹp độc đáo trong nhà gỗ cổ truyền
Vị trí và vai trò của hoa văn trên ngưỡng cửa nhà cổ
Ngưỡng cửa nhà cổ là ranh giới giữa không gian bên ngoài và nội thất bên trong ngôi nhà. Trong quan niệm truyền thống, đây là điểm giao thoa giữa “ngoại” và “nội”, giữa đời sống xã hội và sinh hoạt gia đình. Vì vậy, ngưỡng cửa được coi là vị trí quan trọng, có tác dụng ngăn tà khí, giữ sinh khí và bảo vệ gia đạo.
Hoa văn trên ngưỡng cửa không chỉ trang trí, mà còn mang ý nghĩa trấn trạch, cầu phúc. Việc lựa chọn hình tượng, bố cục và cách chạm khắc đều tuân theo những quy ước nhất định.
Hoa văn phổ biến trên ngưỡng cửa nhà cổ
Các hoa văn trên ngưỡng cửa nhà cổ thường là linh vật, hoạ tiết đối xứng hay hình học và chữ Hán – Nôm. Xin mời quý vị cùng tìm hiểu dưới đây:
Hoa văn linh vật
Hoa văn linh vật xuất hiện khá phổ biến trên ngưỡng cửa tiêu biểu như: rồng, phượng, lân, hổ hoặc rùa. Mỗi linh vật đều mang ý nghĩa riêng: rồng tượng trưng cho quyền uy và thịnh vượng, phượng đại diện cho đức hạnh và cao quý, lân biểu trưng cho điềm lành, còn hổ có tác dụng trấn giữ, xua đuổi tà khí.
Những hoa văn này thường xuất hiện ở nhà quan lại, địa chủ hoặc các công trình có tính chất thờ tự. Ý nghĩa hoa văn linh vật trên ngưỡng cửa nhà cổ thể hiện mong muốn bảo vệ ngôi nhà và khẳng định vị thế của gia chủ trong cộng đồng.
Hoa văn đối xứng
Bố cục đối xứng là đặc trưng nổi bật trong hoa văn ngưỡng cửa. Các họa tiết được chạm khắc cân xứng qua trục trung tâm, tạo cảm giác hài hòa, ổn định và trang nghiêm.
Theo quan niệm Á Đông, hoa văn đối xứng trên ngưỡng cửa nhà cổ tượng trưng cho cân bằng âm dương, trật tự và kỷ cương. Việc áp dụng nguyên tắc này trên ngưỡng cửa thể hiện mong muốn về một gia đình hòa thuận, trên dưới thuận hòa, cuộc sống ổn định và lâu dài.
Hoa văn hình học và chữ Hán – Nôm
Bên cạnh hình tượng linh vật, nhiều ngưỡng cửa còn sử dụng hoa văn hình học như: hình vuông, hình tròn, hồi văn, chữ thọ, chữ phúc cách điệu. Những họa tiết này mang tính biểu trưng cao, dễ ứng dụng và phù hợp với nhiều loại hình nhà ở.
Chữ Hán – Nôm được chạm khắc trực tiếp trên ngưỡng cửa nhà cổ hoặc cách điệu thành hoa văn, thể hiện mong cầu về phúc, lộc, thọ, khang, ninh. Đây cũng là cách người xưa gửi gắm ước vọng tốt đẹp vào không gian sống hàng ngày.
Hoa văn đời sống và tín ngưỡng
Hoa văn trên ngưỡng cửa còn xuất hiện hình ảnh gắn liền với đời sống sinh hoạt và tín ngưỡng dân gian như: hoa sen, lá đề, cảnh sinh hoạt nông nghiệp hoặc các biểu tượng thờ cúng. Những hoa văn này phản ánh mối liên hệ chặt chẽ giữa con người với thiên nhiên, đất trời và tổ tiên.
Thông qua đó, ngưỡng cửa nhà cổ không chỉ là lối ra vào mà còn trở thành nơi kết nối giữa hiện tại và truyền thống, giữa đời sống vật chất và đời sống tinh thần. Đồng thời thể hiện những giá trị đạo lý, nếp sinh hoạt và bản sắc văn hóa được gìn giữ bền bỉ qua thời gian.
Ý nghĩa biểu trưng của hoa văn trên ngưỡng cửa nhà cổ
Hoa văn trên ngưỡng cửa nhà cổ thể hiện ý nghĩa cầu bình an, tài lộc , triết lý sống và giữ gìn nề nếp gia phong của dòng họ.
- Cầu bình an, tài lộc cho gia đình: Ý nghĩa phổ biến nhất của hoa văn trên ngưỡng cửa là cầu mong bình an, tránh tai ương và thu hút tài lộc. Các hình tượng linh vật, chữ phúc – lộc – thọ hay hoa văn trấn trạch thể hiện ý nghĩa bảo vệ và mang lại may mắn cho gia chủ.
- Giữ gìn nề nếp, gia phong, truyền thống dòng họ: Ngưỡng cửa nhà cổ còn là biểu tượng của khuôn phép và trật tự gia đình. Hoa văn được chạm khắc cẩn trọng, trang nghiêm nhằm nhắc nhở con cháu về lễ nghĩa, tôn ti trật tự và truyền thống dòng họ. Mỗi lần bước qua ngưỡng cửa là một lần ý thức được ranh giới giữa ngoài xã hội và trong gia đình từ đó giữ gìn nề nếp, gia phong.
- Thể hiện triết lý sống và quan niệm nhân sinh của người xưa: Thông qua hoa văn trên ngưỡng cửa, người xưa gửi gắm triết lý sống đề cao sự hài hòa với thiên nhiên, cân bằng âm dương và hướng tới những giá trị bền vững. Mỗi họa tiết không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn là thông điệp về nhân sinh quan, đạo đức và cách ứng xử trong cuộc sống.
Hoa văn trên ngưỡng cửa nhà cổ không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn hàm chứa ý nghĩa biểu trưng sâu sắc, thể hiện quan niệm sống, niềm tin tâm linh và bản sắc văn hóa truyền thống của người Việt. Quý vị có nhu cầu làm nhà gỗ cổ truyền, hãy liên hệ Nhà Gỗ Phúc Lộc qua số hotline 0973 812 666 để được tư vấn cụ thể nhất.
Thông tin về nhà gỗ Phúc Lộc
Số điện thoại: 0973812666
Nhận tư vấn thiết kế: Th.s kiến trúc sư Nguyễn Huy Khiêm
Xưởng sản xuất: xã Hạ Bằng, Tp Hà Nội (dưới chân núi chùa Tây Phương)
>Tham khảo thêm video về nhà gỗ truyền thống Bắc Bộ
>Tham khảo thêm những dự án nhà gỗ đẹp